Doğalgaz Topraklama Ölçümü ve Raporu 
Doğalgaz tesisatı, binaya giren gaz hattından sayaç, regülatör ve kolon hatlarına, oradan da kombi, kazan, brülör ve ocak gibi tüketim cihazlarına uzanan, büyük bölümü metal borulardan oluşan bir ağdır. Bu ağın elektriksel olarak binanın topraklama düzenine bağlanması ve tüm bölümlerinin aynı potansiyelde tutulması, kıvılcım kaynaklı yangın ve patlama riskini sınırlayan temel önlemlerden biridir. Boru hattının farklı bölümleri arasında; elektrik arızası, komşu tesisattan gelen kaçak akım, yakına düşen yıldırım veya yalıtılmış parçalarda biriken statik yük nedeniyle gerilim farkı oluşabilir. Bu nedenle gaz tesisatının güvenliği yalnızca sızdırmazlıkla değil, elektriksel bağlantılarla da ilgilidir.
Doğalgaz topraklama ölçümü ve raporu, bu bağlantıların varlığını, sürekliliğini ve direncini kalibrasyonlu cihazlarla belirleyen, sonuçları ilgili yönetmelik, standart ve dağıtım şirketi şartnameleriyle karşılaştıran ve mühendis imzasıyla belgeleyen bir kontroldür. Gerilim farkı, bir bağlantı söküldüğünde ya da iki metal parça birbirine değdiğinde kıvılcıma dönüşebileceğinden, kontrolün amacı bu farkın oluşmasını önleyen bağlantıların eksiksiz olduğunu belgelemektir. Ölçüm, tesisatın gaz projesi ile binanın elektrik tesisatı birlikte ele alınarak planlanır. Ölçüm sonunda düzenlenen rapor; gaz açma işlemlerinde, iş yeri denetimlerinde ve sigorta süreçlerinde tesisatın elektriksel güvenlik durumunu gösteren teknik belge olarak kullanılır.
Doğalgaz Topraklaması Nedir ve Neleri Kapsar?
Doğalgaz topraklaması, gaz tesisatının metal bölümlerinin bir koruma iletkeni aracılığıyla binanın ana topraklama barasına bağlanmasıdır; teknik dilde ana koruyucu eş potansiyel bağlantı olarak adlandırılır. Amaç, gaz borusunu toprak elektrodu olarak kullanmak değil, boruyu binadaki diğer metal sistemlerle aynı potansiyele getirmektir. Gaz boruları topraklama elektrodu ya da koruma iletkeni olarak kullanılamaz: hat bakım, sayaç değişimi veya onarım sırasında sökülebilir ve boruya dayanan bir topraklama düzeni fark edilmeden ortadan kalkar. Hata akımının yanıcı gaz taşıyan bir hattan akması da kabul edilemez; gaz hattı topraklama düzenine bağlanır, onun yerine kullanılmaz.
Ana eş potansiyel bağlantı, gaz hattının binaya girdiği noktaya mümkün olduğunca yakın yapılır; sayaç bina içindeyse bağlantı, sayacın tüketici tarafında ve ona yakın bir noktada boruya kelepçelenir. Bağlantıda yalıtımı sarı-yeşil renkli bakır iletken kullanılır ve kesiti TS HD 60364 serisindeki kurallarla belirlenir; iletken, mekanik darbelere açık güzergâhlarda koruma altına alınarak sabitlenir. Kelepçenin altındaki yüzeyin boya, pas ve yalıtım bandından arındırılmış olması bağlantının elektriksel değerini doğrudan etkiler. Kelepçe üzerindeki uyarı etiketi, bakım sırasında iletkenin yanlışlıkla sökülmesini önler; bağlantı noktasının görülebilir ve ölçüme erişilebilir bırakılması da gereklidir.
Katodik koruma altındaki gömülü çelik hatların bina tesisatıyla birleştiği yerde, iki bölümü elektriksel olarak birbirinden ayıran yalıtkan mafsal veya izolasyon flanşı bulunur. Eş potansiyel bağlantının mafsalın bina tarafında yapılması zorunludur; dış tarafa yapılan bağlantı mafsalı köprüler ve gömülü hattın korozyon korumasını zayıflatır. Sayaç, regülatör, vana ve filtrelerin contalı bağlantıları ile esnek hortumlar ve plastik geçiş parçaları da sürekliliği kesebilir. Bu elemanların giriş ve çıkışı arasına esnek köprü iletkeni bağlanır, endüstriyel tesislerde flanş çiftleri ayrıca köprülenir. Polietilen boruyla gelen hatlarda bağlantı, binaya giren ilk metal bölümden itibaren kurulur.
Doğalgaz Topraklaması Hangi Durumlarda Zorunludur?
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve TS HD 60364 serisi standartlar, binaya giren metal su, gaz ve ısıtma borularının ana potansiyel dengeleme düzenine bağlanmasını esas alır; topraklama düzeninin kendisine ilişkin kurallar ise Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’nde yer alır. Doğalgaz dağıtım şirketlerinin iç tesisat teknik şartnameleri de gaz tesisatının topraklanmasına ilişkin hükümler içerir. Kazan dairesi, endüstriyel brülör veya basınç düşürme istasyonu bulunan iş yerlerinde Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik devreye girer; elektriksel kıvılcım ve statik elektrik, patlamadan korunma dokümanında ele alınan tutuşturma kaynakları arasındadır.
Rapor en sık yeni bir tesisatın gaz açma işlemi öncesinde talep edilir. Merkezi sistem kazan daireleri, ticari mutfaklar, fırınlar ve endüstriyel brülör bulunan tesislerde dağıtım şirketi, eş potansiyel bağlantının yapıldığını gösteren bir ölçüm raporu isteyebilir; kömürlü veya sıvı yakıtlı kazanların doğalgaza dönüştürüldüğü projelerde de aynı belge gündeme gelir. Gaz açıldıktan sonra da gereksinim sürer: iş yerlerindeki topraklama tesisatı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği uyarınca genel uygulamada yılda bir kez periyodik kontrole tabidir. Sayaç, regülatör veya kazan değişimi, hat güzergâhındaki değişiklikler ve yıldırım düşmesi de bağlantıların yeniden kontrolünü gerektirir.
Doğalgaz Topraklama Kontrolünde Ölçüm Yöntemleri
Kontrol, gaz hattının binaya girişinden tüketim cihazlarına kadar gözle muayeneyle başlar. Bağlantı kelepçelerinin yeri ve sıkılığı, iletken kesiti ve rengi, yalıtkan mafsalın konumu, sayaç ve flanş köprülerinin varlığı ile korozyon izleri incelenir; gaz projesindeki güzergâh ve malzeme bilgileri, ölçüm noktalarının belirlenmesinde esas alınır; güncel proje bulunmuyorsa hat güzergâhı yerinde izlenerek krokiye işlenir. Patlayıcı ortam sınıflandırması yapılmış alanlarda çalışma, işletmenin izin sistemine uygun olarak ve ortam gaz dedektörüyle kontrol edildikten sonra yürütülür; çünkü ölçüm sırasında açılan bir bağlantı ya da cihaz uçlarının teması da kıvılcım kaynağı olabilir.
Ölçüm aşamasında ana topraklama barası ile gaz hattının giriş, sayaç sonrası, kolon ve cihaz bağlantısı gibi noktaları arasındaki direnç, en az 200 mA test akımı veren düşük direnç ölçerle belirlenir. Ölçüm uçları hat boyunca ardışık noktalara taşınarak sürekliliği kesen bölümler tek tek ortaya çıkarılır. Çok düşük değerlerin söz konusu olduğu flanş geçişlerinde, ölçüm kablolarının direncini sonuçtan ayıran dört uçlu mikroohmmetre tercih edilir. Değerin, aynı iletken uzunluğu için beklenenden belirgin biçimde yüksek çıkması gevşek, boyalı veya oksitlenmiş bir bağlantıya işaret eder.
Bağlantının son halkası olan bina topraklama elektrodunun direnci de üç kazık veya seçici ölçüm yöntemiyle kontrol edilir; gaz hattı ne kadar iyi bağlanmış olursa olsun, topraklama düzeni yetersizse hata durumunda koruma cihazlarının zamanında açması sağlanamaz. Kombi ve brülör gibi elektrikle çalışan gaz cihazlarının beslendiği prizlerde koruma iletkeninin varlığı da denetlenir. Doğalgaz topraklama ölçümü ve raporu hazırlanırken sonuçlar, kullanılan cihazların seri numaraları ve kalibrasyon bilgileriyle birlikte, her noktanın konumunu tarif eden notlarla kayda geçirilir. Değerler, aynı noktalarda daha önce alınmış sonuçlarla da karşılaştırılır; böylece bağlantılardaki bozulmanın yönü yıllar içinde izlenebilir.
Doğalgaz Topraklama Raporu ve Sık Görülen Kusurlar
Rapor; tesisin adresi ve kullanım türü, gaz tesisatının bölümleri, şebeke bağlantı biçimi ve ana topraklama barasının yeri gibi tanımlayıcı bilgilerle başlar. Ölçüm noktaları hat girişi, yalıtkan mafsal sonrası, sayaç giriş ve çıkışı, regülatör, kolon hatları ve cihaz bağlantıları gibi sahada yeniden bulunabilecek tanımlarla sıralanır. Her noktada ölçülen süreklilik değeri, bina topraklama direnci ve değerlendirme sonucu ayrı ayrı gösterilir. Belgede ayrıca raporu düzenleyen mühendisin Elektrik Mühendisleri Odası kayıt bilgisi ve imzası yer alır; dağıtım şirketi özel bir form istiyorsa rapor bu forma uygun düzenlenir.
En sık rastlanan kusur, eş potansiyel bağlantının hiç yapılmamış olması ya da gaz hattının kalorifer veya su borusuna bir iletkenle bağlanıp ana baraya ulaştırılmamasıdır. Boya üzerine takılmış kelepçeler, ince kesitli iletkenler, renk kodu yanlış kablolar ve zamanla gevşemiş vidalar da sahada sıkça karşılaşılan bulgulardır. Sayaç değişiminden sonra yeniden takılmayan köprüler, yalıtkan mafsalın dış tarafına yapılmış bağlantılar ve sonradan eklenen hat bölümlerinin bağlantısız bırakılması ise ancak ölçümle ortaya çıkar. Kazan dairelerinde brülör ve pompaların topraksız prizlerden beslenmesi ve metal bacaların bağlantısız kalması da raporlarda ayrıca belirtilir.
Doğalgaz Topraklama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Doğalgaz topraklama ölçümü ve raporu konutlarda da gerekir mi?
Konutlarda da gaz hattının eş potansiyel düzenine bağlanması, iç tesisatlara ilişkin genel kuralların gereğidir. Bireysel kombili dairelerde bu bağlantı çoğunlukla binanın ana topraklama barası üzerinden kurulur ve her durumda ayrı bir rapor istenmez; raporun gerekip gerekmediğini çoğu zaman dağıtım şirketinin şartnamesi ve tesisatın kapasitesi belirler. Merkezi sistem kazan dairesi bulunan apartman ve sitelerde ise brülör, pompa ve kontrol panoları birlikte bulunduğundan kontrolün kapsamı genişler ve rapor daha sık talep edilir. Eski binalarda topraklama düzeninin kendisinin bulunmadığı durumlar da çoğu zaman bu kontrolle ortaya çıkar.
Doğalgaz topraklama ölçümü ve raporu fiyatları neye göre değişir?
Maliyeti etkileyen başlıca unsurlar ölçüm noktası sayısı ve tesisin türüdür. Tek bir sayaç ve kısa bir kolon hattından oluşan bir tesisat ile basınç düşürme istasyonu, uzun boru güzergâhları ve çok sayıda brülör bulunan bir fabrika arasında sahada harcanan emek belirgin biçimde farklıdır. Boru hattına erişimin yüksek tavanlar veya kapalı kanallar nedeniyle zorlaşması, bina topraklama direncinin de ölçülüp ölçülmeyeceği, patlayıcı ortam bölgelerinde çalışma izni gerekmesi, kusurların giderilmesinden sonra tekrar ölçüm yapılması ve raporun dağıtım şirketinin özel formatında hazırlanması da maliyeti belirleyen etkenlerdir.
Denizli doğalgaz topraklama ölçümü ve raporu hangi tesislerde sık istenir?
Denizli’nin sanayi yapısında öne çıkan tekstil sektörü, doğalgazın yoğun kullanıldığı alanlardandır. Boyahane ve apre işletmelerinde buhar kazanları, kurutma makineleri ve ramözler gibi gazla çalışan ekipmanlar, uzun boru hatları ve çok sayıda bağlantı noktasıyla geniş bir gaz tesisatı oluşturur; nemli ortam ve sürekli titreşim de bağlantıların gevşeme ve korozyon riskini artırır. Organize sanayi bölgelerindeki metal ve gıda işletmeleri, kent merkezindeki merkezi ısıtmalı siteler, hastaneler, oteller ve ticari mutfaklar da kontrolün sık yapıldığı yapılar arasındadır. Konaklama ve sağlık tesislerinde kazan dairesi ile mutfak tesisatının aynı ana topraklama barasına bağlı olup olmadığı ayrıca doğrulanır.
Denizli doğalgaz topraklama raporu gaz açma sürecinde nasıl kullanılır?
Gaz açma süreci, sertifikalı iç tesisat firmasının hazırladığı projenin dağıtım şirketince onaylanmasıyla başlar; Denizli’de bu süreç, il genelinde doğalgaz dağıtım lisansına sahip şirketin şartnamesine göre yürür. Tesisatın yapımı tamamlandıktan sonra teknik kontrol yapılır ve topraklama raporunun istendiği tesislerde belge bu kontrol öncesinde dosyaya eklenir. Raporun kabul görmesi için ölçüm noktalarının proje ile uyumlu olması, cihaz kalibrasyonlarının geçerli bulunması ve raporun yetkili elektrik mühendisince imzalanması gerekir; eksik ya da uygunsuz bulgular, kusurlar giderilene kadar gaz açmayı erteleyebilir. Gaz açıldıktan sonra rapor, tesisatın teslim dosyasında saklanır.
Doğalgaz topraklama kontrolü ne kadar sürer?
Süre, tesisatın büyüklüğüne ve ölçüm noktası sayısına bağlıdır. Tek sayaçlı bir konut tesisatında ya da küçük bir ticari işletmede saha çalışması kısa sürede tamamlanırken, uzun boru güzergâhları, basınç düşürme istasyonu ve çok sayıda brülör bulunan bir sanayi tesisinde ölçüm daha uzun sürer ve gerektiğinde bölümlere ayrılarak yürütülür. Patlayıcı ortam bölgelerinde çalışma izni alınması ve ortam ölçümü yapılması da süreyi uzatır. Kusur bulunması durumunda, düzeltmenin ardından ilgili noktalar yeniden ölçülür ve rapor bu ölçümlerden sonra tamamlanır. Raporun düzenlenmesi, saha çalışmasının ardından ayrıca zaman alır.
İçindekiler
Diğer ölçüm hizmetleri
Yardıma mı ihtiyacınız var?
Mühendisimizle doğrudan görüşün.
Projeniz için teknik destek ve fiyat teklifi almak için bize ulaşın.